Mấy ngày nay USC thấy câu hỏi này được bàn luận khá nhiều.

Hôm nay, USC mình muốn thử nhìn câu chuyện này không chỉ dưới góc độ của một chuyên gia tư vấn du học, mà còn dưới góc độ của một nhà đầu tư.

Và nếu nhìn như vậy, mình sẽ không vội trả lời “nên” hay “không nên”. Cha mẹ thử xem gia đình mình đang ở đâu trong những câu hỏi dưới đây nhé.

Bởi 20 tỷ là một con số, 10 tỷ cũng là một con số. Điều quan trọng hơn là 10 tỷ đó chiếm bao nhiêu trong năng lực tài chính thực sự của gia đình, được đầu tư cho hai đứa trẻ như thế nào và cuối cùng sẽ tạo ra giá trị gì.

Nếu là mình ngồi cùng một gia đình trước một quyết định lớn như vậy, mình sẽ cùng phụ huynh trả lời 8 câu hỏi sau.

1. 20 tỷ đó là tài sản hay thực sự là khả năng tài chính?

Hai gia đình cùng sở hữu 20 tỷ chưa chắc có khả năng đầu tư cho giáo dục giống nhau. Nếu phần lớn 20 tỷ nằm trong căn nhà đang ở, bất động sản khó thanh khoản và thu nhập hàng tháng không cao, bài toán sẽ rất khác với một gia đình có cùng giá trị tài sản nhưng sở hữu doanh nghiệp, nguồn thu nhập và dòng tiền ổn định.

Du học là một kế hoạch kéo dài nhiều năm. Vì vậy, đừng chỉ hỏi “Hiện tại mình có đủ tiền cho con đi hay không?” mà hãy hỏi “Trong 3–5 năm tới, gia đình có thể duy trì khoản đầu tư này một cách an toàn và không quá áp lực hay không?”

2. Sau khi dành 10 tỷ cho hai con, cha mẹ còn bao nhiêu quyền lựa chọn cho chính mình?

Sau khoản đầu tư này, gia đình còn quỹ dự phòng và tài sản tạo ra thu nhập hay không? Kế hoạch nghỉ hưu của cha mẹ có bị ảnh hưởng không? Nếu công việc kinh doanh gặp khó khăn hoặc xảy ra một biến cố lớn, gia đình còn đủ nguồn lực để xử lý không?

Giáo dục cho con rất đáng để đầu tư, nhưng không nên đầu tư cho tương lai của con bằng cách đánh đổi toàn bộ sự an toàn tài chính của cha mẹ.

3. Hai đứa trẻ có nhất thiết phải được đầu tư giống nhau?

Theo mình là không. Mỗi đứa trẻ có năng lực, tính cách, sở thích, độ trưởng thành và mục tiêu khác nhau. Có bạn phù hợp đi du học từ trung học, có bạn học đại học trong nước rồi đi Master sẽ hiệu quả hơn. Có bạn phù hợp với Mỹ, có bạn lại phát triển tốt hơn ở Úc, Anh, Canada hay một quốc gia khác. Thậm chí, có những bạn hoàn toàn có thể có một con đường rất tốt khi học tại Việt Nam.

Công bằng với con không nhất thiết là chia 10 tỷ thành 5 tỷ – 5 tỷ. Công bằng là giúp mỗi đứa trẻ có được con đường phù hợp nhất với mình.

4. Đích đến sau du học của con là gì: ở lại hay quay về Việt Nam?

Đây là câu hỏi mình nghĩ nên được đặt ra trước khi chọn trường và chọn ngành, chứ không phải đợi đến khi sắp tốt nghiệp mới bắt đầu nghĩ tới.

Nếu con muốn ở lại làm việc và hướng đến định cư, gia đình nên tìm hiểu ngành học đó có nhu cầu nhân lực tại quốc gia con đang học hay không, sinh viên quốc tế có cơ hội tìm việc như thế nào, mức lương khởi điểm thực tế của ngành đó là bao nhiêu và sau 3 năm, 5 năm hay 10 năm thì tiềm năng thu nhập có thể phát triển đến đâu. Đồng thời, visa làm việc sau tốt nghiệp và cơ hội ở lại cũng cần được xem xét xem có thực sự phù hợp với kế hoạch dài hạn của con hay không.

Ngược lại, nếu xác định quay về Việt Nam, gia đình nên nhìn vào thị trường của ngành đó tại Việt Nam. Cùng một công việc, mức lương khởi điểm và tiềm năng thu nhập tại Việt Nam so với quốc gia con theo học chênh lệch như thế nào? Tấm bằng quốc tế có tạo ra lợi thế rõ ràng khi quay về hay không?

Có những ngành rất phát triển ở nước ngoài nhưng thị trường Việt Nam chưa đủ lớn. Ngược lại, có những ngành nếu được đào tạo ở nước ngoài, tích lũy thêm vài năm kinh nghiệm rồi quay về Việt Nam lại có thể tạo ra một lợi thế nghề nghiệp rất đáng kể.

Vì vậy, chọn ngành nên đi cùng câu hỏi: “Sau này con muốn sống và làm việc ở đâu?”

5. Nếu quay về Việt Nam, con đi làm, khởi nghiệp hay phát triển doanh nghiệp gia đình?

Đây là một yếu tố rất đáng cân nhắc nhưng đôi khi chúng ta lại bỏ qua.

Nếu gia đình đang có doanh nghiệp, liệu sau này con có định quay về tiếp quản hoặc phát triển doanh nghiệp đó không? Ngành con học có liên quan đến hoạt động kinh doanh của gia đình không? Kiến thức, công nghệ, network quốc tế và tư duy quản trị mà con tích lũy được có thể giúp doanh nghiệp chuyên nghiệp hóa quản trị, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm hay mở rộng sang thị trường quốc tế hay không?

Nếu chỉ nhìn vào mức lương khi con trở về Việt Nam, đôi khi chúng ta sẽ thấy khoản đầu tư vài tỷ cho du học rất khó tính toán. Nhưng giả sử một người trẻ được đào tạo tốt, trở về và có khả năng giúp doanh nghiệp gia đình phát triển từ quy mô 50 tỷ lên 100 tỷ, thì giá trị của khoản đầu tư giáo dục lại nằm ở một bài toán hoàn toàn khác.

6. 5 tỷ đầu tư cho mỗi đứa trẻ thực sự mua được điều gì?

Đây không nên chỉ là một phép tính đơn giản theo kiểu bỏ ra 5 tỷ → lương bao nhiêu → bao nhiêu năm lấy lại vốn, bởi giá trị của giáo dục rộng hơn rất nhiều.

5 tỷ đó có giúp con có được một nền giáo dục tốt hơn, sử dụng ngoại ngữ ở mức độ chuyên nghiệp, trưởng thành và độc lập hơn hay không? Con có khả năng sống và làm việc trong môi trường đa văn hóa, xây dựng được network quốc tế và tiếp cận một thị trường lao động rộng lớn hơn không? Việc du học có mở ra cho con những cơ hội nghề nghiệp, kinh doanh hoặc quốc tế mà nếu chỉ học trong nước con sẽ khó tiếp cận hay không?

Và nếu nhìn xa hơn 10–20 năm, trải nghiệm đó có giúp con có nhiều quyền lựa chọn hơn trong cuộc đời hay không?

Theo mình, đây mới là một trong những “lợi nhuận” lớn nhất của giáo dục.

7. Nếu mục tiêu đơn giản chỉ là cho con trải nghiệm một quãng đời đáng nhớ thì sao?

Theo mình, điều này cũng hoàn toàn hợp lý.

Không phải khoản đầu tư giáo dục nào cũng nhất thiết phải được đo bằng mức lương sau tốt nghiệp, cơ hội định cư hay số năm cần để “hoàn vốn”.

Nếu gia đình có nền tảng tài chính rất vững, 5 tỷ dành cho việc học của một đứa trẻ không ảnh hưởng đáng kể đến sự an toàn hay chất lượng cuộc sống của cha mẹ, thì mục tiêu của việc du học đôi khi có thể đơn giản hơn rất nhiều: cho con được bước ra thế giới, sống ở một đất nước khác, gặp những con người khác, trải nghiệm một nền văn hóa khác và có một quãng thanh xuân thật đáng nhớ.

Có những giá trị rất khó quy đổi thành tiền. Một vài năm sống xa gia đình có thể giúp một đứa trẻ trưởng thành hơn, hiểu mình hơn, biết tự chăm sóc bản thân, học cách kết bạn với những người đến từ nhiều nền văn hóa và nhìn thế giới rộng hơn nơi mình đã lớn lên.

Và cũng có thể 20 năm sau, điều con nhớ nhất không phải là mình đã học môn gì hay mức lương đầu tiên bao nhiêu, mà là những người bạn từng gặp, thành phố từng sống, những chuyến đi, những lần tự mình vượt qua khó khăn và một quãng tuổi trẻ mà cha mẹ đã cho con cơ hội được trải nghiệm.

Nếu gia đình thực sự có điều kiện và ngay từ đầu đã xác định khoản tiền này dành cho giáo dục và trải nghiệm của con, chứ không đặt áp lực con phải kiếm lại một khoản tiền tương xứng, thì đó cũng là một lựa chọn hoàn toàn chính đáng.

Cha mẹ chỉ cần thành thật với chính mình:

“Nếu sau này con không kiếm được nhiều tiền hơn một bạn học tại Việt Nam, mình có cảm thấy 5 tỷ đó là lãng phí không?”

Nếu câu trả lời là không, bởi điều mình muốn con nhận được chính là trải nghiệm, sự trưởng thành, thế giới quan và những ký ức của tuổi trẻ, thì có lẽ gia đình cũng không cần cố gắng tính ROI cho từng đồng đã bỏ ra.

Bởi đôi khi, giá trị của giáo dục không chỉ nằm ở việc sau này con kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn nằm ở việc con đã được sống một tuổi trẻ như thế nào.

8. Và cuối cùng: chính đứa trẻ có đủ khả năng biến cơ hội đó thành giá trị hay không?

Có lẽ đây mới là câu quan trọng nhất.

Cha mẹ có thể mua cho con học phí của một trường rất tốt, trả tiền cho một căn phòng đẹp và đưa con đến một đất nước có nền giáo dục hàng đầu. Nhưng cha mẹ không thể mua thay con sự chủ động, kỷ luật, khả năng thích nghi, kỹ năng xây dựng mối quan hệ, ý chí học tập và khát vọng phát triển bản thân.

Và “giá trị” ở đây cũng không nhất thiết chỉ là tiền.

Với một đứa trẻ, giá trị có thể là một sự nghiệp quốc tế thành công. Với một đứa khác, đó có thể là việc quay về phát triển doanh nghiệp gia đình. Có bạn sẽ khởi nghiệp, có bạn chọn một công việc mình yêu thích dù thu nhập không phải cao nhất. Và cũng có những bạn, giá trị lớn nhất của những năm tháng du học chính là sự trưởng thành, thế giới quan và những trải nghiệm sẽ đi cùng mình suốt cuộc đời.

Hai đứa trẻ có thể học cùng một trường, cùng một ngành và cha mẹ bỏ ra cùng một số tiền, nhưng 10 năm sau kết quả có thể hoàn toàn khác nhau.

Vậy nên, với câu hỏi “Cha mẹ có 20 tỷ, có nên dành 10 tỷ cho hai con đi du học không?”, mình nghĩ sẽ không có một đáp án đúng cho tất cả các gia đình.

Có gia đình đầu tư để con có một nghề nghiệp tốt. Có gia đình muốn con có cơ hội ở lại nước ngoài. Có gia đình muốn con học xong quay về tiếp quản doanh nghiệp. Có gia đình muốn mở cho con một thế giới rộng hơn. Và cũng có những cha mẹ đơn giản nghĩ rằng: “Mình có điều kiện, mình muốn cho con một tuổi trẻ đáng nhớ.”

Tất cả đều có thể là những lý do chính đáng, miễn là gia đình hiểu rõ mục tiêu của mình và đủ khả năng tài chính cho lựa chọn đó.

Link: https://www.facebook.com/share/p/1ZSVWFFf6H/.

Trung Tâm Anh Ngữ và Tư Vấn Du Học Quốc Tế USC
Địa chỉ: Building USC - 236-238-240-242 Hoà Hưng, Phường Hòa Hưng, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: (028) 6264 3648 - 098 95 98 251
Email: info@usc.edu.vn